Nieuws-update over de buxusmot:


Is de buxusmot op haar retour?


Explosieve groei

In 2018 was de uitbreiding van de buxsmot explosief: toen werden in alle provincies buxusmotten gezien. De meeste waarnemingen kwamen voor in het zuidelijke deel van Nederland: grofweg ten zuiden van de lijn Alkmaar-Winterswijk.


In 2019 is de soort lang niet zo talrijk waargenomen als in 2018. In de eerste zeven maanden van 2019 zijn er slechts 700 waarnemingen gemeld, terwijl dat er in dezelfde periode van 2018 meer dan 1800 waren. Vooral in het zuiden van het land lijkt de buxusmot behoorlijk te zijn verminderd.


Kaartje met de waarnemingen in 2018 (groen), en 2019 tot 31 juli (rood) (Kaart: NDFF/De Vlinderstichting)


Buxus verdwenen

Dat het aantal buxusmotten achteruit zou gaan was wel te verwachten, want de rupsen zijn gespecialiseerd op buxus. Na de explosieve uitbraak van de buxusmot in 2018, is de buxusstruik op veel plekken verwijderd en eventueel vervangen door andere soorten. Er is gewoon minder buxus aanwezig en de buxusmot heeft daarmee, door haar eigen vraatzucht, haar eigen voortbestaan op het spel gezet.


Natuurlijke vijanden ook in opmars

Omdat de buxusmot een exoot is ( komt hier oorspronkelijk niet voor) heeft hij hier van nature geen vijanden. Hierin komt nu ook verandering. We zien ook steeds meer natuurlijke vijanden van de buxusrups ontstaan. Vogels vangen veel rupsen van deze exoot weg uit de planten. Ook spitsmuizen lusten de groenzwarte rupsen graag. Insecten dragen ook hun steentje bij in de bestrijding van de buxusmot: Sluipwespen parasiteren op de rupsen en gewone wespen eten de rupsen.


Wesp eet buxusrups (Foto: www.huisentuinkado.nl C.K. van Mourik


Deze hulp zal ook zeker hebben bijgedragen in de achteruitgang van de populatie buxusmotten. Of hiermee de ‘plaag’, en de overlast, van deze invasieve exoot nu over is, kan nog niet gezegd worden. In augustus en september vliegt er namelijk nog een generatie buxusmotten. Hoe groot deze zal worden, is nu nog niet te zeggen. De hoeveelheid eitjes die zij afzetten bepaald de populatie die overwinterd en volgend jaar voor de 1ste generatie rupsen zorgt.


Lust de buxusmot ook andere struiken?

Er zijn aanwijzingen dat de rupsen van de buxusmot wellicht ook andere struiken lusten.


Proefopstelling voedselproeven buxusmotrupsen (Foto: Eline Arts)


Tot dusver werd ervan uitgegaan dat de rupsen gespecialiseerd waren in buxus en geen andere struiken aten. Toch kwamen er wel meldingen over buxusmot-rupsen die ook andere struiken zouden eten. Daarom startte De Vlinderstichting een onderzoek.


Niet alleen buxus

Eline Arts,studente aan het Helicon MBO in Geldermalsen, deed bij De Vlinderstichting kweekproeven met de buxusmot. Arts is vanuit mbo Helicon in Geldermalsen stagiaire bij de Vlinderstichting. Arts heeft tijdens haar stage onderzocht welke struiken de buxusmot nog meer eet. De kweekproef bestond uit een opbouw van zes verschillende struiken, waarbij zowel rupsen als vlinders werden geplaatst. Er werd vervolgens geregistreerd wat er gebeurde.


Welke planten werden er gebruikt voor het onderzoek?

Dwergmispel (Cotoneaster),

Japanse Hulst (Ilex crenata),

Wilde Liguster (Ligustrum vulgare)

Dikkemanskruid of schaduwkruid (Pachysandra terminalis),

Japanse kardinaalsmuts (Euonymus fortunei)

en uiteraard Buxus.


Uitkomsten van het onderzoek:

Zoals verwacht, deden de rupsen zich tegoed aan de buxusplant en ook de vlinders voelden zich daar thuis. Eitjes werden gelegd en een nieuwe generatie buxusmotten kwam uit.


Dwergmispel (Cotoneaster), Japanse hulst (Ilex crenata) en ook Wilde liguster (Ligustrum vulgare)werden niet door de rupsen gegeten. Er werden op de liguster wel eitjes gelegd, maar deze kwamen niet uit.



Etende rups van buxusmot op Pachysandra (Foto: Eline Arts)


Er werd activiteit waargenomen op dikkemanskruid of schaduwkruid (Pachysandra) en Japanse kardinaalsmuts (Euonymus fortunei).


Pachysandra is een bodembedekker, behorend tot de buxusfamilie, die in heel veel Nederlandse tuinen te vinden is. Deze bleek wel gegeten te worden door de rupsen en ook voortplanting werd waargenomen. Dit betekent dat het in potentie een waardplant is.

Dat geldt ook voor de Japanse kardinaalsmuts (Euonymus fortunei). Van Japanse kardinaalsmuts werd wel gegeten, maar daar is nog geen voortplanting gesignaleerd.


In theorie zijn beide planten dus goede waardplanten voor de buxusmot en is voorzichtigheid en waakzaamheid geboden. Meldingen dat vlinders in de vrije natuur op deze planten hun eitjes afzetten, zijn nog niet binnengekomen. Deze kweekwaarnemingen wijzen erop dat dat zeker niet onwaarschijnlijk of uit te sluiten is! Aanvullend onderzoek volgt zeer waarschijnlijk nog.


Rijksstraatweg 56  |  4197 BD Buurmalsen  |  Tel: 0345 580345  |  Gsm: 06 54945680  |  KvK: 67707378  |  info@ckvanmourik.nl
Privacy